Drie meter lange ‘benen’, die op het water drijven en kunstzwembewegingen maken. Bert Broekman (75), kunstenaar en ondernemer, ziet het helemaal voor zich. ‘Stel je voor: honderd van die benen op de Spiegelwaal tijdens de vierdaagse, die ’s avonds verlicht zijn en op muziek bewegen.’

Samen met Ted Guijt en Nils Sistermans, studenten Creatieve Technologie bij ROC Nijmegen, werkt Broekman aan de realisatie van zijn idee, dat inmiddels ‘Beentjes van Bert’ is gaan heten. ‘Ik ben een soort dinosaurus als het om techniek gaat. Van moderne techniek weet ik niets. Daar zijn deze jongens goed in.’

Creatieve geest

Broekman is een creatieve geest, die zijn leven lang ‘inflatables’, opblaasbare objecten, ontwerpt en maakt. Van de ‘Stop een tijger in je tank’-campagne van Esso in de jaren zestig tot opblaasbare decors voor concerten van internationale artiesten, zoals Anastasia en dancefestival Sensation. Een reportage over het wereldkampioenschap Synchroonzwemmen op televisie bracht Broekman op het idee van de kunstzwembenen. De benen ontwerpen als opblaasbare objecten is voor hem geen probleem, maar hoe laat je die benen verschillende bewegingen maken op het water?

Onderwijs en ondernemerschap

Op zoek naar kennis van moderne technologie klopt Broekman aan bij docent Victor van Munster van de opleiding Creatieve Technologie bij ROC Nijmegen. Van Munster ziet wel iets in het project, dat onderwijs en ondernemerschap combineert. Hij stelt derdejaars studenten Ted en Nils voor aan opdrachtgever Broekman.

Dat was lachen, want als ik begin te vertellen, stop ik niet meer’, zegt Broekman. Nils knikt glimlachend: ‘Hij leek ons een interessante man.’ Ted reageert met een lach: ‘Toen hij ons zijn fotoboek met projecten liet zien, waren we onder de indruk. We dachten: wow, dit is serieus.’ Broekman zag ook wel iets in de twee studenten. ‘Mijn eerste indruk was: die twee zijn eigenwijs genoeg. Ze weten veel meer dan ik en ze kunnen dingen realiseren.’

Mechanica en elektronica

De eerste stap voor Ted en Nils is om de wensen van hun opdrachtgever helder te krijgen. Te beginnen met welke bewegingen de benen moeten maken en waar scharnierpunten moeten komen om dat mogelijk te maken. ‘We liepen meteen tegen twee grote problemen aan: hoe laten we de benen bewegen en hoe sturen we die bewegingen aan’, vertelt Nils.

Ted richt zich vooral op de mechanica en Nils op de elektronische aansturing. ‘De tekening van ons eerste ontwerp hebben we via de telefoon aan Bert gestuurd’, vertelt Nils. ‘Ons eerste idee was om de motor die voor de beweging zorgt en de controle-unit aan de voet van het frame in de benen te maken. We hebben de beentjes zo ontworpen dat ze zijn aan te sturen via een lichttafel/controlepaneel van licht- en geluidstechnici.’

Klein Eureka-moment

Ted meldt dat er veel overleg heen en weer is geweest met Broekman. ‘De benen moeten zes verschillende bewegingen maken. Voordat ik daaruit was, heb ik thuis tot ’s nachts achter de computer gezeten. Zo kwam ik bij het mechanisme van zit-sta-tafels, die zijn in hoogte verstelbaar met een klein elektromotortje. Dat was een klein Eureka-moment. Dat mechanisme hebben we geadopteerd voor de benen. Deze motortjes kun je hoger in de benen, bij de scharnierpunten gebruiken.’

Prototype-fase

Studenten Ted en Nils studeren eind juni 2024 af met het project Kunstzwembenen. Dit betekent dat er op zijn minst een werkend prototype van twee benen moet zijn. ‘We hebben er de afgelopen maanden flink mee gestoeid en geworsteld’, constateert Nils. ‘Er waren al gauw een paar hobbels op de weg, want het frame bleek niet helemaal stabiel en bepaalde elektronische verbindingen werkten niet goed genoeg. Het is de bedoeling dat de benen meermalen gebruikt worden, dus ze moeten niet na één keer uit elkaar vallen.’

Ted meldt dat er ook tegenvallers waren met de leveringstijden van materialen. ‘Een motortje uit China zou een levertijd van twee tot drie weken hebben, dat duurde drie maanden. Maar ja, het was wel een factor vier goedkoper dan een ander motortje.’

Verlichting in de benen

De prototype-benen zijn diverse keren opgebouwd en getest. Elke keer is het spannend, want dan is er weer een functie toegevoegd. Na het bewegen volgt bijvoorbeeld de verlichting van de benen van binnenuit. Broekman: ‘De benen moeten ook in het donker te gebruiken zijn.’ Ted is blij met de stappen die ze zetten. ‘Elk afzonderlijk scharnierpunt, zeg maar elk gewrichtssysteem, doet het. We hebben ze alleen nog niet collectief werkend gekregen. Daar moeten we nog mee aan de slag.’

Creatieve Technologie

Ted was eigenlijk helemaal niet van plan om iets met techniek te gaan doen, hij zou in het verzekeringsbedrijf van zijn vader aan de slag gaan. ‘Dat was mijn idee, maar toen ik in 4 havo zat, werd het familiebedrijf verkocht en moest het roer om. In plaats van een economische studie ging ik nadenken over iets anders.’ Als kind wilde hij uitvinder worden. ‘Maar daar is geen opleiding voor’, constateert Ted. ‘Ik wil dingen bedenken en maken.’ Dat kan bij de opleiding Creatieve Technologie bij ROC Nijmegen.

Meer uitdaging

Nils volgde de opleiding Electrotechniek bij ROC Nijmegen, maar raakte in de corona-periode gedemotiveerd. ‘Ik werd niet uitgedaagd. We moesten precies doen wat de docent opgaf, niets meer. Het idee van de opleiding Creatieve Technologie is dat je in opdracht werkt en zelf veel moet uitzoeken. Dat kan pittig zijn en was best wennen, maar je leert zo veel meer en kunt je beter ontplooien.’

Verantwoordelijkheid nemen

In het eerste jaar werkten Ted en Nils aan een project met een broeikas. Ze voegden aan de broeikas automatische toe, zoals het regelen van de temperatuur en de luchtvochtigheid en automatisch watergeven. ‘Daar hebben we veel van geleerd, bijvoorbeeld plannen. Dat hebben we nu ook nodig, want op een gegeven moment kun je niet alles meer uit je hoofd doen’, zegt Ted. ‘Verantwoordelijkheid nemen is ook best moeilijk. Dat je moet toegeven dat iets nog niet af is. Bijvoorbeeld als iets niet beweegt, terwijl je dat wel hebt afgesproken. Dat is dan de realiteit en daarna spreek je af hoe je verder gaat.’

Samenwerking gaat door

Open staan voor ideeën van andere mensen is ook iets wat Ted en Nils geleerd hebben. ‘We werken nu met vrijere, creatieve mensen’, zegt Nils. Ted knikt: ‘Die bekijken iets vaak uit een heel ander perspectief, waardoor ze met interessante oplossingen komen.’ De samenwerking tussen de studenten en Bert Broekman is beide partijen goed bevallen. Het project de Beentje van Bert is nog niet af na hun afstuderen, benadrukken Ted en Nils.

De planning van Broekman is om in 2025 de benen te laten watertrappelen, als het kan tijdens de Vierdaagse van Nijmegen en misschien voor die tijd al wel ergens in het buitenland. ‘Met dit prototype kunnen we een filmpje maken, waarmee ik naar sponsors kan.’