Ontwerp en bouw een elektrische midi-bike, zo luidt – kort door de bocht – de opdracht aan derdejaars studenten van de mbo-opleiding Technicus Engineering bij ROC Nijmegen. ‘Elk tweetal studenten krijgt dezelfde onderdelen, zoals een motor, wielen en een accu’, vertelt Ron Bertisen, docent Mechatronica bij het Technovium. ‘Er is ook een programma van eisen waar de midi-bike aan moet voldoen. Er zijn hoofdafmetingen en er moeten bijvoorbeeld voetsteunen aan zitten. Verder zijn de studenten helemaal vrij. Dat vraagt veel eigen inbreng en creativiteit.’

Veel geleerd van fouten

De studenten maken eerst een ontwerp op papier, daarna volgt een 3D-werktekening op de computer. ‘Als je het goed tekent in 3D, dan zie je al of iets past en werkt of niet’, zegt docent Bertisen. ‘We hebben heel wat fouten gemaakt, daar hebben we veel van geleerd’, zegt student Stijn van de Water (20) met een glimlach. ‘Op basis van de 3D-tekening kun je krachten berekenen’, vervolgt hij. ‘Je kunt in het tekenprogramma de doorbuiging van de uitgetekende 3D-onderdelen simuleren, hierdoor krijg je beter beeld’, verklaart student Marco Dominikus (22). ‘Dan weet je ook welke materialen je het beste kunt gebruiken.’

Theorie en praktijk

Het verschil tussen theorie en praktijk leverde de nodige vraagtekens op. ‘We hadden een onderdeel heel nauwkeurig ontworpen, maar na het lassen paste het niet meer. Dat komt omdat bij het lassen het staal wordt verhit en iets vervormd raakt’, vertelt Stijn. ‘Bij het ontwerpen van de vorm moet je rekening houden met hoe een materiaal reageert als je het bewerkt’, constateert Marco.

Docent Bertisen glimlacht en zegt: ‘Het is een mooi project, want alle vaardigheden komen aan bod, van 3D-tekenen tot lassen, verspanen en elektrotechniek. Gaandeweg komen de studenten er achter wat niet handig is of soms bedenken ze iets dat slimmer is dan wij dachten. Er zijn altijd meerdere oplossingen mogelijk.’

Havo en werktuigbouwkunde

Stijn volgde de havo en koos daarna de mbo-opleiding Technicus Engineering. Hij werkt vanaf zijn tiende in een technisch bedrijf gespecialiseerd in het verspanen (vormen) van metalen. ‘Op school koos ik het profiel Natuur en Techniek, maar kregen we geen doe-vakken. Alles was puur theoretisch. Ik wil graag weten hoe het er in de praktijk aan toegaat.’ Stijn gaat komend studiejaar naar de hbo-opleiding Werktuigbouwkunde. Hij verheugt zich er al op: ‘Machinebouw met hydrauliek en pneumatiek. Alles wat je van staal kunt maken.’

Van autotechniek naar engineering

Marco heeft de mbo-opleiding Autotechniek gedaan en stapte daarna over naar de opleiding Technicus Engineering. ‘Het repareren van en diagnose stellen aan auto’s was voor mij uitdagend en leuk. Maar na het afronden van de opleiding Eerste Autotechnicus, wilde ik mijzelf verder ontwikkelen op het gebied van engineering. Technicus Engineering is een brede opleiding waar je alle kanten mee op kunt’, verklaart hij.

De combinatie van werken in de praktijk en met theorie, trekt Marco. ‘Ik zie mezelf straks als schakel tussen het kantoor en de werkplaats. Tijdens je stages leer je praktisch denken en het toepassen van de theorie.’ Docent Bertisen knikt instemmend: ‘Onze studenten zijn heel praktisch ingesteld. Doordat ze verschillende stages hebben gelopen, weten ze precies wat ze willen.’

Verkorte opleiding Technicus Engineering

Omdat Stijn en Marco doorstromen naar het hbo (hoger beroepsonderwijs) volgen ze allebei de verkorte opleiding Technicus Engineering van drie in plaats van vier jaar. Bij het project Elektrische midi-bike werkten ze allebei met een andere student samen. De twee duo’s kozen er voor om met een buizenframe te werken. ‘Buizen in de juiste hoek buigen was uitdagender dan met kokerprofielen in verstek te werken’, zegt Marco. ‘Ja, dat was een groot leerproces’, beaamt Stijn.

Onderlinge competitie

De onderlinge competitie tussen de studentenduo’s maakt het project ook leuk, vindt Stijn. ‘We hebben twee totaal verschillende ontwerpen gemaakt. Het ging er natuurlijk ook om welke bike het snelste en het beste geëngineerd was.’

Marco lacht en zegt: ‘Wij hebben een andere tandwielverhouding gebruikt, waardoor de overbrenging sneller was en onze bike sneller optrok. Stijn antwoordt met een grijns: ‘Onze bike reed sneller op een vlakke weg, omdat we zelf onderzoek hebben gedaan hoe je het ontwerp sneller maakt.’