Emma Hotting in de bananenkas

Redt onderzoek de banaan van de ondergang?

Emma Hotting is bezig aan de laatste fase van haar master Molecular Life Sciences aan de HAN. Ze vertelt erover in de Bemmelse kas van onderzoekbedrijf KeyGene, tussen een imponerende hoeveelheid en variëteit aan bananenplanten. Met haar stage en afstudeeronderzoek hoopt Hotting een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van resistente bananen, waarop een agressieve en zeer bedreigende schimmel geen grip krijgt.

In haar tweejarige master combineert Hotting het lesprogramma met werkplekleren. Vooral binnen haar stage doet ze veel ervaring op in de onderzoekspraktijk. De eerste anderhalf jaar drie dagen per week en dit laatste half jaar zelfs fulltime om haar afstudeerproject te kunnen afronden. Hotting kwam via haar opleiding in contact met het bedrijf KeyGene in Wageningen, een koploper in het ontwikkelen van gewasinnovatie. 

Rescue team in laboratorium 

‘Ik was meteen enthousiast’, vertelt ze. En die klik bleek wederzijds. ‘Het onderzoek waaraan ik meewerk, spreekt tot de verbeelding. De banaan die bij ons allemaal op de fruitschaal ligt, is de Cavendish variant. Die wordt ernstig bedreigd door een agressieve schimmel.’

‘Zo erg dat die bananensoort, zonder ingrijpen, over een aantal jaren niet meer bestaat. Ik vind het geweldig om mee te zoeken naar een oplossing hiervoor. Samen met mijn collega-onderzoekers vorm ik een soort rescue team, opererend vanuit een laboratorium.’ 

Schimmel bedreigt bananenplanten 

De schimmel verziekt niet alleen de bananenplant zelf, maar woekert ook door in de bodem van de plantages. Die worden daardoor voor tientallen jaren compleet onbruikbaar. De situatie is kritiek. ‘Op de wereld zijn honderden miljoenen mensen afhankelijk van de banaan als basisvoedsel’, legt Hotting uit. ‘In het westen eten we met z’n allen één bananensoort. Daardoor is er sprake van een monocultuur. Dat maakt de vrucht vatbaar voor ziektes.’ 

Emma Hotting in de bananenkas

Genenrecept voor een ideale banaan 

Het zoeken naar een oplossing is uitdagend en tijdrovend. ‘Normaal’ gesproken creëer je een nieuwe soort door te kruisen. Maar in het geval van de Cavendish banaan is dat lastig, want die bevat geen zaden. Onderzoek richt zich vooral op het ontrafelen van het DNA van deze soort, maar ook van nog honderdvijftig andere types, waaronder bananenplanten met resistentie.

Door specifieke genen – die bijvoorbeeld de smaak bepalen of de resistentie tegen ziekten – te ontdekken en met die kennis heel gericht planten te kruisen, kan een nieuwe ‘ideale’ banaan ontstaan. Dat is op zich al ingewikkeld.  

Extra uitdaging vormt de lange levenscyclus van een banaan. Bananenplanten hebben veel tijd nodig om te groeien en te bloeien. In de kas staan planten van negen meter hoog met mannelijke bloemen ter grootte van een kleine rugbybal en vrouwelijke bloemen waaruit kleine bananentrosjes zichtbaar worden. 

Onderzoeks- en veredelingsprogramma 

Hotting’s onderzoek is gerelateerd aan een veel groter onderzoeks- en verdelingsprogramma waaraan KeyGene werkt: Yelloway. Onder meer Chiquita is een van de partners hierin. Hotting’s bijdrage is vooral gericht op het versnellen van het kruisingsproces. ‘Ik ben veel in het laboratorium te vinden, in een steriele omgeving met kleine plantjes, waarmee ik geavanceerde weefselkweek uitvoer.’

Emma Hotting in de bananenkas

Uitdagend werk bij bedrijf 

De studente wilde liever aan de slag bij een bedrijf, dan bij een universiteit of in een medische omgeving. ‘In een bedrijfsomgeving verwachtte ik meer dynamisch werk. Bij KeyGene ervaar ik veel uitdaging.

Nieuw onderzoek is moeilijk te voorspellen en te plannen. Loopt het niet zoals verwacht, dan moet je een nieuwe weg inslaan die je zélf uitzet. Daar lig ik ’s nachts nog wel eens over te brainstormen. Dat dingen soms misgaan, is even teleurstellend, maar ik leer er áltijd van. Wat ik hier doe, ontdek ik nooit vanuit een lesboek.’  

Ontdekkingen doen

Het geeft Hotting voldoening dat ze helpt om het veredelingsproces van de banaan een stap hoger te tillen. Mogelijk zijn ontdekkingen uit haar onderzoek – hierover kan ze niet uitweiden vanwege haar geheimhoudingsplicht – ook bruikbaar in andere veredelingsprogramma’s.

In juni draagt ze haar werk over aan de rest van het onderzoeksteam. Ze weet niet wat ze daarna wil doen. Voorlopig gaat ze nog op in de bananen. ‘Er is nog zóveel werk te verrichten!’, zegt ze enthousiast vanuit de kas. ‘Dit gaat er allemaal schuil achter een tros bananen in de supermarkt. Mooi hè?

Meer weten?
Lees meer over KeyGene
Gepubliceerd op
18 april 2024
Tekst
Floortje Dekkers
Fotografie
Gerard Burgers
Heeft u een mooie technische innovatie of technisch initiatief?
Lever ons content aan en ontvang daarvoor 'free publicity' via Tech Gelderland!