Werken aan een duurzamere maatschappij
‘Het verminderen van de menselijke impact op klimaatverandering of het verbeteren van de biodiversiteit zijn nodig om de wereld leefbaar te houden. Dat geldt eveneens voor een evenwichtiger verdeling van grondstoffen en de transitie naar hernieuwbare energiebronnen’, zegt Sjors Witjes (49), programmadirecteur van de master Science for Sustainability.
‘We staan als mens voor onze belangrijkste uitdaging: hoe overleven we als mensheid op deze planeet. De wetenschappers, die wij opleiden, kunnen als duurzaamheidsnavigatoren andere mensen en organisaties meenemen over de woeste zee van transities, die de samenleving moet doormaken om duurzamer te worden.’
Leidende rol bij transities
Om zo’n leidende rol te kunnen spelen bij het doorvoeren van deze transities bij bedrijven, andere organisaties, overheden en burgers, is kennis van verschillende vakgebieden nodig. Denk aan bedrijfskunde, milieukunde en psychologie, maar ook aan kennis van wiskunde en ICT. Vandaar dat de Science for Sustainability-master een samenwerking is van de faculteiten Managementwetenschappen en Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica van de Radboud Universiteit.
‘Dit is de eerste keer dat deze faculteiten formeel samenwerken aan een masteropleiding van deze aard. Daarmee willen we de verschillende kennisgebieden met elkaar verbinden’, verklaart Witjes. Naast programmadirecteur van de master Science for Sustainability is hij ook universitair hoofddocent Organizational Circularity & Sustainability bij de faculteit der Managementwetenschappen.
Milieu-impact kwantificeren
Studenten van de master Science for Sustainability, die vanaf het studiejaar 2025-2026 start, verdiepen zich onder meer in duurzaamheidsvraagstukken, het in kaart brengen van milieueffecten en het vinden van oplossingen daarvoor. Daar is ook kennis van management en maatschappij voor nodig.
‘Door de milieu-impact van een product of een productieproces te kwantificeren aan de hand van praktische metingen, kun je door bijvoorbeeld een analyse van de productlevenscyclus duidelijk maken wat de milieu-impact is’, vertelt Witjes.
‘Als je dat weet, kun je onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om die impact te verbeteren. Bijvoorbeeld door andere, duurzamere grondstoffen te gebruiken en/of het productieproces efficiënter te maken door de techniek te optimaliseren. De management- en maatschappijkennis helpt dan om deze optimalisaties ook echt uit te kunnen voeren. Zo gebruikt een duurzaamheidsnavigator wetenschappelijke kennis om maatschappelijke transities een stap verder te brengen.’
Pak de rol die bij je past
De verschillende transities en de maatschappelijke stappen die gezet moeten worden vragen om uiteenlopende aanpakken. ‘We starten in deze master altijd vanuit een praktisch probleem of een praktische uitdaging. Studenten kunnen daarbij verschillende rollen pakken’, licht Witjes toe.
‘De één zal vanuit een laboratorium iets ontwikkelen en testen om de transitie een stap verder te helpen. Er zijn ook mensen die op de zeepkist gaan staan om een verhaal te vertellen om andere mensen mee te krijgen. De volgende wordt duurzaamheidsmanager bij een bedrijf of beleidsmedewerker bij de overheid. Het is een zoektocht voor studenten: wie ben ik en welke rol past bij mij. Daar komen ze tijdens het doorlopen van de master achter.’
Innovatiemanagement
Witjes werd geboren in Elst bij Arnhem, volgde het vwo en ging Industrieel Ontwerpen studeren aan de Technische Universiteit Delft. ‘Mijn vader en ik waren als speler en leraar heel actief in de tenniswereld. In de garage bij ons thuis bouwden we een opstelling om de kwaliteit van tennisrackets, racketsnaren en tennisballen te meten. Er werd en wordt veel reclame gemaakt voor deze producten, maar ik wilde weten hoe goed deze rackets, snaren en ballen de tennisspeler echt helpen.’
Op de TU Delft kiest Witjes voor de richting Innovatiemanagement. Hij doet in samenwerking met MIT in Boston, Stanford University in San Francisco en de TU Delft onderzoek naar innovatieprocessen binnen verschillende bedrijven in Sillicon Valley, Californië. Hij loopt stage bij een bedrijf in Chili voor productielijnoptimalisatie.
Deze ervaring neemt hij later mee als docent aan de Los Andes universiteit in Colombia. Daar ondersteunt hij verschillende bedrijven in het verbeteren van hun producten. ‘Ik mocht onder meer meedenken met het Colombiaanse ministerie van Defensie over hoe de militaire industrie omgevormd kon worden met het vredesproces in zicht.
Voor General Motors heb ik op basis van metingen van de milieu-impact van personenauto’s advies gegeven over verbeteringen van de verwerking van deze auto’s nadat ze afgedankt waren.’
Bedrijfsleven vraagt om kennis duurzaamheid
Witjes verruilt Colombia in 2007 voor Nederland en werkt als duurzaamheidsadviseur voor het Midden- en Kleinbedrijf (MKB) in Europa. De Universiteit Utrecht vraagt hem eind 2012 mee te werken om masteronderwijs beter aan te laten sluiten op de vraag van bedrijven naar meer duurzaamheidskennis.
‘Bij het bedrijfsleven is een enorme behoefte aan mensen met bredere kennis van duurzaamheid, productieprocessen en management’, weet Witjes uit ervaring. ‘Mensen ook, die deze kennis kunnen vertalen naar praktische oplossingen.’
Koppeling management en bèta
Witjes werkt nu aan de Managementfaculteit van de Radboud Universiteit waar hij een grote universiteitsbrede potentie ziet om bij te dragen aan uitdagingen waar de samenleving voor staat. Met Jan Jonker, emeritus-hoogleraar Duurzaam Ondernemen aan de Radboud Universiteit, schreef Witjes het voorstel voor de Science for Sustainability-master op basis van de samenwerking tussen faculteiten.
‘De faculteiten Managementwetenschappen en Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica zijn letterlijk buren hier op de campus van de Radboud Universiteit’, vertelt Witjes.
‘De samenwerking tussen beide faculteiten maakt het mogelijk om kennis van hoe de maatschappij werkt te koppelen aan bèta-kennis. Hierdoor kunnen toekomstige Science for Sustainability-alumni vanuit hun verschillende rollen als duurzaamheidsnavigatoren de weg wijzen in de maatschappelijke transities die leiden naar een duurzamere samenleving.’
