Flexibeler onderwijs op het mbo voor iedereen

Van ‘diplomafabriek’ tot mbo-onderwijs voor iedereen

Het technische bedrijfsleven vraagt steeds meer om korte opleidingstrajecten. Het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) moet daar beter op inspelen, vindt Hilbert Elfring. Als teamleider TEIS en Hout en meubel bij ROC Nijmegen en bedrijfsleider bij De Technische werkt hij aan de invoering van certificaten binnen het mbo. Te beginnen bij de deel(weg)opleiding Airco/warmtepompmonteur als onderdeel van de opleiding Installatietechniek.

Technische bedrijven zouden hun werknemers meer moeten stimuleren om een opleiding te volgen en het onderwijs moet flexibeler worden en meer mbo-certificaten aanbieden. Bij een mbo-certificaat volg je een onderdeel van een mbo-opleiding, zonder dat je de hele opleiding hoeft te volgen.

‘Als mbo staan wij nog te veel bekend als een diplomafabriek’ verklaart Hilbert Elfring. Hij pleit voor ‘flexibeler onderwijs’, waarbij mensen deelcertificaten krijgen voor onderdelen van een opleiding. ‘Zo maak je mbo-onderwijs toegankelijk voor iedereen.’

Korte, praktijkgerichte opleidingen

Korte, praktijkgerichte opleidingen, dat is waar technische bedrijven om vragen, weet Elfring uit de praktijk. Hij is teamleider Timmeren, Elektrotechniek, Installatietechniek en Schilderen (TEIS) bij ROC Nijmegen en bedrijfsleider Hout- en Meubelbewerking bij De Technische in Nijmegen. De Technische verzorgt praktijkgerichte vakopleidingen voor de bouw, de installatiebedrijven en de schilderbranche.

Elfring staat dus met één been in het mbo-onderwijs en met zijn andere been in het vaktechnische praktijkonderwijs, waardoor hij veel contact heeft met het bedrijfsleven. ‘Bedrijven weten het onderwijs steeds beter te vinden. Het is aan ons om flexibel onderwijs aan te bieden. Hoveniers, bijvoorbeeld, die werken steeds meer met elektra. Denk aan een mbo-certificaat Basis Elektra.’

Opleiding Airco/warmtepompmonteur

Zo’n mbo-certificaat Basis Elektra kan ook helpen met het bijscholen van verwarmingsmonteurs. ‘Voorheen had een cv-installateur bij het ophangen van een ketel genoeg aan één stopcontact’, vertelt Elfring. ‘Bij het installeren van een warmtepomp komt veel meer kennis van elektrotechniek kijken.’

De opleiding Airco/warmtepompmonteur binnen de mbo-opleiding Elektrotechniek de eerste opleiding, die opleidt tot een mbo-certificaat. ‘De krapte op de arbeidsmarkt en de energietransitie vragen daarom.’ Elfring kondigt aan dat er de komende jaren per opleiding zeker twee certificaten komen. ‘Dat vraagt veel overleg, want we moeten ons uiteraard aan de regels van het ministerie van Onderwijs houden.’

Nijmegen 2211- Hilbert Elfring: teamleider Hout- en meubelbewerking, Technovium

Mbo-certificaten

Voor mbo-studenten is het eveneens veel praktischer als ze deelcertificaten halen, betoogt de teamleider. ‘Studenten komen bij het ROC Nijmegen binnen, volgen een opleiding en krijgen een diploma. Als een student onderweg uitvalt, om wat voor reden dan ook, krijgt hij geen diploma.’

‘Als we het onderwijs flexibeler maken en opdelen in certificaten, dan krijgen studenten een bewijs voor het onderwijs dat ze gevolgd hebben. Met zo’n certificaat kun je bij een andere opleiding ontheffing krijgen voor bepaald vakken. Of heb je genoeg bagage om aan het werk te gaan op bepaalde onderdelen van een beroep.’

Levenlang Ontwikkelen (LLO)

Maatschappelijke en technische/technologische ontwikkelingen zorgen ervoor dat er steeds meer vraag is naar vakgerichte opleidingen. Denk alleen maar aan de vraag naar monteurs met verstand van warmtepompen of het installeren van zonnepanelen. Daarom is een Levenlang Ontwikkelen (LLO) een gevleugelde term in het onderwijs en zien ook steeds meer ondernemers het belang van het bijscholen van hun medewerkers.

Elfring is zelf een voorbeeld van iemand, die zichzelf steeds uitdaagt om via een opleiding verder te komen. Hij begon met de opleiding tot timmerman, stapte over naar de schildersopleiding, ging werken als schilder en volgde in de avonduren de Pedagogische Technische Hogeschool (PTH) in Eindhoven, omdat hij graag het onderwijs in wilde.

Dyslect past niet in systeem

Met een glimlach zegt Elfring: ‘Als dyslect paste ik op de basisschool al niet in het systeem, omdat ik moeite had met lezen en vooral met schrijven. Dus zeiden ze op school: ‘Je vader is timmerman, ga maar iets met je handen doen.’ Maar timmeren, daar lag mijn hart niet. Vandaar de overstap naar de schildersopleiding. Schilder is een prachtig vak, maar intussen intrigeerde het docentschap me ook. Dat besprak ik met een docent van de schilderopleiding. Hij heeft me bij de hand genomen en uitgelegd welke route ik daarvoor kon volgen.’

Flexibeler onderwijs op het mbo voor iedereen

Onderwijsvernieuwing

Als docent Schilderen werkte Elfring eerst bij het Koning Willem I College in Den Bosch, voordat hij in 2015 overstapte naar ROC Nijmegen. Na enkele jaren als docent, werd hij teamleider TEIS. Nu is hij drukdoende met het vernieuwen van het onderwijs.

‘Bij ROC Nijmegen is er altijd ruimte voor een goed idee. Het is heel belangrijk dat je het vertrouwen krijgt van het management en van je collega’s’, benadrukt Elfring. ‘We moeten meer toe naar het waarderen van talenten en kwaliteiten van een student, naar skills based learning. Maar dat past nog niet in het onderwijssysteem.’

Kwaliteiten waarderen

In het onderwijs en op de werkvloer moet het meer gaan over de waardering van kwaliteiten van mensen, vindt Elfring. In gesprekken met ondernemers over stagiaires gaat het daar vaak over. Als praktijkvoorbeeld noemt de teamleider een student die de mbo-opleiding Technisch Projectbegeleider op niveau 4 volgt.

‘Deze jongen werkt bij Hubbers in Leuth, een hele mooie interieurbouwer, die onder meer scheepsinterieurs maakt. Hij vroeg zich af hoe hij kon vragen of hij iets meer mocht doen dan productiewerk met machines.’

In gesprek met de directeur van het bedrijf pleitte Elfring voor wat meer vrijheid voor de student en de kans om een probleem in het werkproces te mogen oplossen.

‘Wij leren studenten op niveau 4 hoe ze kunnen reflecteren op een werkproces en hoe ze creatieve oplossingen voor problemen kunnen bedenken. Dat sprak de directeur aan, het werd een fantastisch leuk gesprek over de mogelijkheden voor onze student.’

ROC Nijmegen
Mbo-opleiding Installatietechniek
Gepubliceerd op
30 november 2023
Tekst
Francien van Zetten
Fotografie
Erik van 't Hullenaar
Heeft u een mooie technische innovatie of technisch initiatief?
Lever ons content aan en ontvang daarvoor 'free publicity' via Tech Gelderland!