Cléo onderzoekt vegan kaas

Cléo verdiept zich in biotechnologie

Een half jaar verdiept Cléo Snelders zich in biotechnologie en onderzoekt ze of bepaalde schimmels eiwitten kunnen produceren, waarmee veganistische kaas gemaakt kan worden. De derdejaars student Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek aan de HAN in Nijmegen werkt samen met drie andere studenten aan dit project tijdens de specialisatie Biotechnologie. ‘We gaan dezelfde eiwitten maken als koeien, maar dan met behulp van schimmels.’

Het lijkt een geelbruine dikke soep, die in het laboratorium van HAN BioCentre in Nijmegen in een doorzichtige cilindervormige ‘pan’ staat te pruttelen. Maar dat is niet zo, het gaat hier om biotechnologisch onderzoek. De dikke vloeistof bevat schimmels, die met onder meer suikers, stikstof en zuurstof worden gemengd met behulp van een roermotor.

‘Dit is onze bioreactor, waarmee we op kleine schaal, zo’n vier liter, onderzoeken hoe we de schimmels bepaalde eiwitten kunnen laten produceren’, verklaart Cléo Snelders (24) enthousiast. ‘Het gaat om eiwitten die geschikt zijn om veganistische kaas mee te maken.’ 

HAN: Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek

Snelders is derdejaars student Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek aan de HAN Academie Toegepaste Biowetenschappen en Chemie (ATBC). De specialisatie Biotechnologie valt onder de studie Life Sciences en is één van de specialisaties waarvoor studenten kunnen kiezen.

‘Hiervoor heb ik op het mbo tijdens de laboratoriumopleiding Biologisch-Medisch Analist bij Rijn IJssel ook al biotechnologisch onderzoek gedaan, maar dan met fermentatie en processing’, vertelt Snelders. ‘Dat beviel me zo goed, dat ik op het mbo stage ben gaan lopen bij het HAN BioCentre. Na mijn eindexamen ben ik naar de hbo-opleiding Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek gegaan, omdat ik heel graag meer kennis wilde opdoen.’ 

Cléo onderzoekt vegan kaas

Milieuaspect belangrijk 

Schimmels zijn leuke en interessante organismen, vindt Snelders. ‘Als je hun DNA aanpast, kun je met behulp van schimmels producten maken die we in het dagelijks leven nodig hebben, zoals kaas. We gaan dezelfde eiwitten maken als koeien, maar dan met schimmels.

Dat milieuaspect vind ik belangrijk. Een koe heeft heel veel gras en andere voedingsbronnen nodig om melk te kunnen geven en stoot broeikasgas uit. Met dit onderzoek kunnen we laten zien dat je ook op een andere, minder milieubelastende manier kaas kunt maken.’ 

Schimmels kweken 

De bioreactor is eerst gevuld met een medium. Dat is een mengsel van voedingsstoffen, zoals suikers en stikstof. Wanneer de drabbige vloeistof in de reactor op de juiste temperatuur is gebracht, zo’n 30 graden Celsius, wordt de schimmel Aspergillus toegevoegd.

‘De bioreactor is een soort warm huisje waarin we de schimmel verder kunnen kweken. Via een buis wordt zuurstof toegevoerd, waardoor er kleine bellen ontstaan. Door heel goed te mengen worden het kleine luchtbelletjes en worden alle stoffen goed verdeeld’, zegt Snelders. 

Metingen doen 

Door elke dag op bepaalde tijdstippen samples te nemen, door met een kleine injector wat vloeistof uit de reactor te zuigen, kunnen de derdejaars studenten meten en controleren of het suikergehalte goed is en of de schimmel actief is. ‘De schimmel moet wel in leven blijven, maar niet verder groeien. Dat is namelijk het moment waarop de schimmel eiwitten gaat produceren. We kunnen meten hoeveel gram eiwitcellen er in de vloeistof zit’, zegt Snelders.

Door alle metingen nauwkeurig te analyseren, kun je de ontwikkeling van de eiwitproductie volgen. Op een computerscherm laat Snelders verschillende grafieken zien, die aangeven hoeveel voedingsstoffen worden gebruikt en hoeveel eiwitten er worden geproduceerd. 

Cléo onderzoekt vegan kaas

Doeleiwitten scheiden 

Om de eiwitten te kunnen scheiden van het medium (de schimmels en voedingstoffen), worden ze gefilterd en gecentrifugeerd. ‘We werken met een speciale zuivering, waardoor alle andere eiwitten worden gescheiden van het doeleiwit. Samen met andere componenten kun je met dit doeleiwit kaas maken’, verduidelijkt Snelders.

‘Het is best spannend, want het proces verloopt in de praktijk niet altijd even makkelijk en soepel. Als het anders gaat dan gedacht, moet je iets anders proberen. Juist dat oplossingsgericht denken en werken, vind ik leuk.’ 

Praktijk en theorie

Het praktisch bezig zijn in het lab in combinatie met de theorie, bevalt Snelders goed. ‘Je moet natuurlijk wel begrijpen waar je mee bezig bent. We krijgen bijvoorbeeld theorielessen over hoe een bioreactor werkt. Als studenten hebben we ook werkgroepen met een voorzitter die vergaderingen leidt en iemand die de notulen maakt. Volgende week moeten we de resultaten van dit onderzoek presenteren. Dat is ook heel leerzaam.’ 

Na haar hbo-studie wil Snelders aan het werk in de biotechnologie. ‘Misschien dat ik na een paar jaar werken weer verder ga studeren. Via het bedrijf, of weer terug naar de schoolbanken, maar dan op de universiteit.’

Meer weten?
Ontdek Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek aan de HAN
Gepubliceerd op
18 april 2024
Tekst
Francien van Zetten
Fotografie
Erik van 't Hullenaar
Heeft u een mooie technische innovatie of technisch initiatief?
Lever ons content aan en ontvang daarvoor 'free publicity' via Tech Gelderland!